Tại Hội nghị Ban chỉ đạo phát triển thương mại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam tổ chức hôm 18/12 ở TP HCM, Viện trưởng kinh tế TP HCM Trần Du Lịch rất băn khoăn về sự phát triển hệ thống chợ, tiệm tạp hóa trong nước trước cuộc đổ bộ của các đại gia bán lẻ nước ngoài.

"Liệu bán lẻ nước ngoài có làm thay đổi hệ thống chạp phô, kênh phân phối truyền thống Việt Nam hay không? Công tác dự báo này cực kỳ quan trọng nhưng chưa có cơ quan nào tại Việt Nam có thể nhận định cụ thể được", ông Lịch nói. Theo ông, cả chuyện quy hoạch mạng lưới mua bán nội địa như thế nào để gắn kết với hệ thống chung, mua cái gì, bán ở đâu... thành phố cũng đang rất mơ hồ.

Ông Lịch cho rằng, muốn quy hoạch hệ thống bán lẻ trong nền kinh tế thị trường, các nhà quản lý nhà nước phải xác định 3 yếu tố: làm cái gì, bằng cách nào và ai thực hiện. "Chúng ta chỉ mới làm tốt công tác làm cái gì, tức quy hoạch thành phố phát triển theo ngành nào là chính. Còn lại, làm bằng cách nào và ai làm thì đang bí", người quản lý Viện kinh tế của thành phố nói.

Không chỉ TP HCM đang lo lắng về tương lai của ngành bán lẻ nội địa, mà 7 tỉnh khác ở vùng kinh tế trọng điểm phía Nam cũng đang chạy đua nhưng với cảm giác không biết phải chuẩn bị những gì là phù hợp. Những công việc đang triển khai thì liên tục vướng vì việc sửa đổi cơ chế chính sách không bắt kịp với tốc độ đổi thay trong quản lý nhà nước.

Ông Trần Tấn Huy, Giám đốc Sở Thương mại du lịch tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu cho hay, chương trình chuyển đổi mô hình quản lý chợ từ bao cấp nhà nước sang tư nhân, đã triển khai nhưng bị tắt ngay vì vấp phải cơ chế chính sách xưa cũ, bất cập. "Cơ chế bao cấp xưa khiến tỉnh không thể chuyển đổi vai trò quản lý chợ cho tư nhân, mặc dù nhiều doanh nghiệp tư rất sẵn sàng để tiếp nhận", ông Huy cho biết.

Tỉnh Bình Phước thì lo lắng hệ thống chợ truyền thống ở hơn 43 xã vùng sâu sẽ phải tồn tại như thế nào trước cơn lốc ào ạt từ các nhà cung cấp nước ngoài. Còn bà Nguyễn Thị Điền, Giám đốc Sở Thương mại du lịch tỉnh Bình Dương băn khoăn về việc mỗi huyện của tỉnh được lệnh phải xây dựng một chợ cấp 1. Xã, thị trấn phải có chợ cấp 2, 3. Nhiều trung tâm thương mại đã được xây dựng xong. "Tỉnh đã sẵn sàng và có nhu cầu để kinh doanh thương mại hiện đại, nhưng cái khó nhất hiện nay là thiếu những nhà bán lẻ chuyên nghiệp để cung cấp, phân phối hàng", bà Điền bức xúc.

Trong khi các nhà bán lẻ nội địa chạy đua từng ngày một để mở rộng thị phần, chiếm lĩnh thị trường, thì các nhà quản lý vẫn còn ngồi vạch kế hoạch quy hoạch mạng lưới.

Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Thị Hồng thừa nhận: "Mặc dù thành phố đã thành lập Ban chỉ đạo hội nhập nhưng đều chỉ mới tập trung vào công tác tuyên truyền chứ chưa đi vào chi tiết như thông tin rõ tác động của biểu thuế cam kết với từng lĩnh vực...".

Bà Hồng cho rằng, để công tác quy hoạch mạng lưới bán lẻ nói riêng và phát triển thương mại dịch vụ nói chung được hiệu quả hơn, các địa phương cần phải xác định rõ lộ trình cụ thể và ngắn hạn. Ngay trong năm 2007 sẽ làm gì, cụ thể thực hiện đến đâu, công tác triển khai quy hoạch sẽ rất nhiều nhưng phải làm cuốn chiếu mới xong...

Người đứng đầu Sở thương mại Bà Rịa - Vũng Tàu cũng thẳng thắn nói: "Vẽ ra quy hoạch thì dễ nhưng vấn đề là thực hiện đến đâu, triển khai như thế nào. Vẽ rồi lại xóa quy hoạch là chuyện bình thường hiện nay". Do đó ông Huy đề nghị rằng, Bộ Thương mại cần kiến nghị với Chính Phủ, sửa đổi cơ chế chính sách quản lý nhà nước cho phù hợp với từng địa phương, từng lĩnh vực. Cụ thể như với Bà Rịa - Vũng Tàu là cơ chế chuyển đổi mô hình quản lý chợ.

Ngoài ra, đại diện 8 tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam cũng khẳng định, để phát triển dịch vụ thương mại vùng trong thời kỳ hội nhập kinh tế, quy hoạch từng địa phương cũng phải phù hợp với toàn khu vực nhưng vẫn nhấn mạnh đặc trưng riêng của mỗi tỉnh để phát huy thế mạnh.

Phan Anh