 |
|
Người tiêu dùng vẫn chưa thể lựa chọn nơi mua xăng do giá xăng của mọi DN đều như nhau. Ảnh: D.Đ.M |
Quyền tự quyết định giá bán xăng đã được Nhà nước trao cho các doanh
nghiệp (DN). Có bao nhiêu DN kinh doanh xăng là có bấy nhiêu sự khác
biệt về quy mô, phương thức hoạt động, cách tính toán giá thành, lợi
nhuận… Thế nhưng từ 0 giờ ngày 7.5, giá xăng đồng loạt tăng 800
đồng/lít !
Cơ chế đăng ký giá có cần thiết?
Vì sao tất cả đều tăng giá 800 đồng/lít? Một cán bộ kinh doanh của
Công ty Saigon Petro cho rằng: "Petrolimex chiếm thị phần đến 65% nên
có thế nào đi nữa chúng tôi cũng phải nhìn vào ông này để quyết định
giá. Mặc dù vẫn còn lỗ đó, nhưng ông ấy bán 800đ, chúng tôi không thể
bán 1.000đ được". Còn một lãnh đạo của PETEC thì cho rằng DN cẩn trọng
vì đây là lần đầu tiên được quyết định giá nên không dám gây sốc cho
thị trường và dù sao Nhà nước vẫn quản lý.
Nhiều DN đầu mối nhập khẩu xăng cho rằng sẽ khó có sự chênh lệch
nhiều về giá giữa các công ty kinh doanh xăng. Ông Bùi Ngọc Bảo - Phó
tổng giám đốc Petrolimex cho rằng, giống như gạo hay dầu thô, mặt hàng
xăng có đặc thù riêng. Dù nhiều công ty kinh doanh nhưng đối với những
mặt hàng mà hàm lượng dịch vụ cộng thêm vào rất thấp này khó mà có sự
chênh lệch lớn về giá giữa các DN với nhau. "Nếu xét về uy tín thương
hiệu có thể Petrolimex sẽ bán cao hơn đơn vị khác 20 đồng/lít xăng vẫn
có người mua, nhưng nếu bán chênh lệch hơn từ 50-100 đồng/lít thì chưa
chắc khách hàng chịu mua ở cửa hàng của Petrolimex", ông Bảo nhận định.
Một lãnh đạo DN khác thì cho rằng: Nếu thực hiện như trước đây,
nghĩa là Nhà nước đưa ra giá định hướng, giá này phải bám sát thực tế
thị trường và cho DN tăng hoặc giảm giá theo biên độ 10%, thì sự chênh
lệch về giá giữa các DN mới có cơ may xảy ra. DN có điều kiện kinh
doanh khác nhau, chi phí khác nhau thì phải có mức giá khác nhau. Đó là
cạnh tranh. Bởi, DN nào cũng hoạt động hướng đến mục tiêu có lợi nhuận
và gia tăng thị phần. Việc chưa có một mức giá khác nhau giữa các DN
kinh doanh xăng cơ bản là do cách thức điều chỉnh giá hiện nay.
Hiện nay để có thể điều chỉnh giá xăng, các DN phải đăng ký với liên
bộ rồi chờ trong 2 ngày, thời gian 2 ngày này quá đủ để rò rỉ thông tin
tăng giá xăng ra ngoài. Một DN nói thẳng: "Chúng tôi kinh doanh vì mục
tiêu lợi nhuận, chỉ cần đóng cửa một cây xăng chứa 20.000 lít qua một
đêm, chúng tôi có thể kiếm được 16 triệu đồng. Bình thường, để bán hết
20.000 lít xăng kia chắc gì chúng tôi kiếm lãi được ngần ấy thì cớ gì
chúng tôi không nghĩ ra lý do gì đó để đóng cửa cây xăng vài tiếng đồng
hồ".
Lãnh đạo của PETEC và Petrolimex đều cho rằng "cơ chế đăng ký giá"
hiện nay là không cần thiết. "Điều hành vĩ mô, lẽ ra Nhà nước chỉ nên
quy định một cái khung, ai vượt qua ranh giới đó sẽ bị huýt còi, chứ
không nên đi vào cụ thể", lãnh đạo một DN nhận xét.
Liên bộ đã có tính toán chống liên minh độc quyền
Trao đổi với báo chí sáng 7.5, Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình
Tuyển cho biết, đợt tăng giá đầu tiên do DN tự quyết định đã không gây
biến động lớn. Về sự trùng hợp của 11 DN đầu mối tăng cùng lúc 800
đồng/lít, Bộ trưởng Trương Đình Tuyển cho biết, trước khi tăng giá để
đảm bảo thị trường không biến động, Bộ đã đề nghị các DN nên trao đổi
cùng nhau, tăng cùng một mức giá vào cùng một thời điểm. Ông giải thích
thêm: Về nguyên tắc các DN có thể định giá khác nhau, nhưng như thế các
DN sẽ khó kinh doanh vì người tiêu dùng sẽ đổ xô vào những cửa hàng có
giá bán thấp.
Trước dư luận lo ngại, các DN sẽ bắt tay nhau tăng giá, Bộ trưởng
Trương Đình Tuyển cho biết, liên Bộ Tài chính - Thương mại đã có những
tính toán cụ thể để chống liên minh độc quyền. Trước khi Nghị định 55/
NĐ-CP (trao quyền quyết định giá xăng cho các DN - PV) có hiệu lực, Bộ
Thương mại đã họp với các DN và đưa ra quan điểm là tăng giá theo thị
trường nhưng không gây biến động lớn. Bộ cũng đưa ra nguyên tắc cho các
DN là không tăng giá lập tức theo biến động của giá thế giới, vì giá
xăng dầu lên sẽ kéo giá các mặt hàng khác tăng theo.
|
Doanh nghiệp tự quyết định giá xăng dầu chỉ là hình thức...
Thạc sĩ Đinh Thế Hiển, Giám đốc Viện Nghiên cứu tin học và kinh tế ứng dụng: "Việc
để thị trường quyết định giá là chủ trương phù hợp. Tuy nhiên, đối với
xăng dầu, Nhà nước hiện nay chưa có một lộ trình cho các DN tham gia
kinh doanh cạnh tranh nhau mà đùng một cái thực hiện nên xét cho cùng
chỉ là hình thức, thực chất Nhà nước vẫn quản lý giá.
Theo tôi, lộ trình này, Nhà nước có thể
tiến hành từng bước, từ ấn định biên độ tăng giảm giá đến việc cho các
thành phần kinh tế, kể cả DN nước ngoài có thực lực tham gia. Hằng năm,
Nhà nước đưa ra một công thức tính giá chung để các DN nghiên cứu nếu
thấy chấp nhận được thì tham gia. Sau 3-4 năm mọi việc hoàn chỉnh, lúc
bấy giờ việc cạnh tranh giữa các DN mới thực sự đúng nghĩa, người tiêu
dùng mới có lợi.
Hiện nay, 11 DN đầu mối xăng dầu trên danh
nghĩa là cạnh tranh nhưng thực chất vẫn là độc quyền. Khi đã là kinh
doanh độc quyền thì xu hướng điều chỉnh giá bao giờ cũng tăng chứ không
giảm. Khi đầu vào là giá xăng dầu thế giới tăng, theo thông lệ các DN
sẽ kiến nghị tăng giá mà không có một kế hoạch tiết giảm chi phí DN để
chia sẻ với người tiêu dùng. Giá thành xăng dầu hiện nay là giá thành
DN, tức cộng luôn chi phí của DN vốn không được kiểm soát chứ không
phải giá thành xã hội (giá thấp nhất để DN cạnh tranh). Vì vậy xét cho
cùng người tiêu dùng vẫn phải gánh luôn chi phí "không muốn cải tiến"
này. Đó là chưa kể hạ tầng giao thông hiện tại phát triển ì ạch làm cho
chi phí vận chuyển tăng lên, cũng được cộng vào giá thành.
- Ông Ngô Trí Long, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả (Bộ Tài chính): "Với
mức tăng giá xăng 800 đồng/lít, chắc chắn sẽ không làm các mặt hàng
khác tăng đột biến. Tuy nhiên, nó sẽ tác động ít nhiều đến yếu tố tâm
lý và phản ứng dây chuyền ở một số ngành, đặc biệt là các ngành bị ảnh
hưởng trực tiếp như vận tải. Điều lo ngại nhất hiện nay, nếu Nhà nước
điều chỉnh không tốt, vùng sâu, vùng xa sẽ không có xăng đưa lên bán.
Người tiêu dùng chỉ được hưởng lợi trong điều kiện cạnh tranh thực sự.
Nghĩa là, thị phần của các DN chiếm gần như nhau và có sự cạnh tranh
hết sức mãnh liệt. Còn hiện nay xăng dầu là mặt hàng nhập khẩu 100%,
Petrolimex còn độc quyền rất lớn, thì khi DN này tăng, các DN khác
chẳng dại gì mà không tăng theo.
- Ông Võ Trí Thành, Trưởng ban hội nhập, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư: "Chủ
trương tự do hóa xăng dầu đã được bàn và tính đến từ năm 2004 khi lạm
phát tăng cao một phần vì giá xăng dầu. Tôi không quan tâm đến việc giá
tăng thêm 800 đồng/lít, điều quan tâm nhất hiện nay là làm thế nào minh
bạch hóa và thay đổi cấu trúc thị trường cho cạnh tranh hơn. Một khi
thị trường chưa cạnh tranh, chi phí của doanh nghiệp có hợp lý hay
không vẫn còn là câu hỏi? Cũng như viễn thông trước đây, vì chi phí này
nọ nên giá cao, nhưng khi có nhiều DN cạnh tranh giá đã giảm xuống".
Thu Hằng - Hùng Sơn
|
Giá xăng tăng, giá cước taxi sẽ âm thầm tăng. Ảnh: D.Đ.M |
Chịu
tác động trực tiếp của đợt tăng giá xăng là các DN taxi, những người
hành nghề xe ôm. Chị Trần Thị Thu Hiền, Giám đốc Công ty Cokpi - doanh
nghiệp kinh doanh xe máy ôm, cho biết: "Nếu các chủ xe có ý kiến tăng
giá cước, chúng tôi sẽ tăng". Lãnh đạo hãng Airport Taxi cho biết, với
mức tăng 800 đồng/lít xăng, một tháng DN tăng thêm gần 100 triệu đồng
chi phí nhiên liệu. Để bù đắp vào mức tăng này, xí nghiệp phải cắt giảm
mọi chi phí và cũng đã tính đến phương án điều chỉnh giá cước. Giám đốc
một hãng taxi khác cho biết không phải cứ xăng tăng bao nhiêu, giá cước
vận tải tăng bấy nhiêu mà giá cước thường tăng ít hơn. Do cạnh tranh
nhau, nên hiếm có DN nào thông báo công khai là tăng giá cước nhưng
thực tế việc này vẫn diễn ra. Các DN thường vẫn giữ giá cước 1-2 km đầu
và tăng giá ở những km sau. (Xuân Toàn)
| Theo thỏa thuận giữa liên Bộ Thương mại - Tài
chính với các DN, mỗi lần tăng giá, DN không được tăng quá 1.000
đồng/lít. Nhằm giảm tác động tâm lý đến người tiêu dùng, DN có thể chia
nhỏ các lần tăng. Liên bộ và DN cũng thỏa thuận, với mức tăng tối đa
1.000 đồng/lít thì trong 3 tháng DN không được tăng quá 2 lần. |
Theo Thanh Niên.
|
