Liên
tiếp trong những ngày qua, VNPT đã gửi nhiều văn bản cầu cứu cơ quan
chức năng, nhưng tình hình chưa được cải thiện. Các chuyên gia viễn
thông cho rằng nếu không có biện pháp quyết liệt, nguy cơ Việt Nam bị
“cô lập” thông tin với thế giới bên ngoài đang hiện rõ.
Theo ông Bùi Thiện Minh - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Bưu chính -
Viễn thông Việt Nam (VNPT), thông tin liên lạc từ Việt Nam đi quốc tế
được truyền tải trên 2 tuyến cáp quang biển là TVH và SMW3; 3 tuyến cáp
đất liền gồm CSC, VNPT-China Unicom và TP.HCM-Phnom Penh; hệ thống
thông tin vệ tinh Intelsat. Trong khi đó, 2 tuyến cáp quang biển truyền
tải đến trên 83% dung lượng thông tin liên lạc.
Điều đáng nói là lưu lượng thông tin liên lạc của tất cả các ngành,
trong đó có các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông tại Việt Nam gồm VNPT,
Viettel, FPT, Saigon Postel, EVN Telecom, Hanoi Telecom cũng đều chạy
trên 2 tuyến cáp này.
Trong khi đó, theo đánh giá của tàu sửa chữa cáp chuyên dụng Asean
Explorer được VNPT thuê kiểm tra sự cố, 98 km của tuyến cáp TVH đã bị
cắt. “Hiện nay chưa có bất kỳ biện pháp nào đảm bảo rằng việc tuyến cáp
SMW3 không bị cắt trộm dẫn đến mất liên lạc quốc tế không xảy ra. Thậm
chí nó có thể xảy ra bất cứ lúc nào” - ông Lâm Quốc Cường, Phó Giám đốc
Công ty Viễn thông Quốc tế (VTI), đơn vị được giao quản lý, vận hành 2
tuyến cáp quang biển trên - lo lắng.
Phó Tổng Giám đốc VNPT Bùi Thiện Minh lo lắng: “Với những hệ thống
truyền dẫn hiện nay, lưu lượng thông tin đi quốc tế đã khá “chật” và
đôi khi còn bị “nghẽn”. Nếu hệ thống chuyển tải hơn 80% lưu lượng thông
tin mất đi thì Việt Nam gần như bị “cô lập” về thông tin liên lạc. Lúc
đó, trừ những cơ quan trọng yếu của Đảng và Nhà nước, không nơi nào có
thể liên lạc đi quốc tế”. Đương nhiên nếu điều đó xảy ra, mạng Internet
sẽ bị “sập” trước tiên.
Bộ trưởng Bộ Bưu chính - Viễn thông Đỗ Trung Tá cũng tỏ ra hết sức
lo ngại về tình trạng khai thác trộm cáp quang. Ông cho rằng tình trạng
này đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh thông tin quốc gia.
Khắc phục: Ít nhất 3 tháng
Theo tính toán sơ bộ của CAT (Thái Lan), đơn vị góp gần 45% vốn cùng
VNPT và một số nhà khai thác cáp quang quốc tế khác xây dựng tuyến TVH
từ 1995, chi phí dự kiến phải trả cho tàu cáp khắc phục sự cố lên đến
3,5 triệu SGD (khoảng 2,6 triệu USD).
Do mức độ sự cố lớn (không chỉ cáp bị cắt trộm mà một bộ khuếch đại
lặp (repeater) cũng bị lấy cắp nên tàu cáp đã ngừng sửa chữa và quay về
cảng Singapore đỗ chờ quyết định của Hội đồng Quản trị hệ thống TVH)
nên Công ty CAT đã chính thức đề nghị ngừng sửa chữa, bỏ luôn hệ thống
bị cắt trộm này.
Tuy nhiên, do nhận thấy tuyến TVH hết sức quan trọng trong mạng lưới
thông tin liên lạc của khu vực Đông Nam Á nên CAT sau đó đã nhượng bộ
nhất trí sửa lại hệ thống.
Song, theo ông Bùi Thiện Minh, sau khi đánh giá, tàu cáp chuyên dụng
Asean Explorer khẳng định sẽ mất ít nhất 88 ngày, chưa kể thời gian làm
thủ tục xin phép hoạt động tại vùng lãnh hải Việt Nam, để rải các đoạn
cáp và bộ lặp tín hiệu mất trộm.
Công việc đến nay vẫn chưa được tiến hành. “Nếu bỏ 2,6 triệu USD để
khắc phục ngay sự cố, chúng tôi sẵn sàng chi ngay lập tức. Tuy nhiên,
VNPT không thể tự ý làm việc này bởi tuyến cáp liên quan đến nhiều nhà
khai thác chung nhau” - ông Minh bức xúc.
Phó Giám đốc VTI Lâm Quốc Cường cho biết nếu công việc diễn ra không
đúng tiến độ sẽ khó thuê phương tiện sửa chữa bởi toàn bộ vùng Ấn Độ
Dương và Thái Bình Dương chỉ có 3 tàu cáp chuyên dụng.
Cần một biện pháp đủ mạnh
Trước tình hình trên, Bộ Bưu chính Viễn thông đã chủ trì cuộc họp
với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an để tìm ra biện pháp ngăn chặn những hành
động phá hoại. Các bên thống nhất một số biện pháp cụ thể: Bộ Quốc
phòng chỉ đạo Bộ tư lệnh Bộ đội biên phòng, Bộ tư lệnh Hải quân, lực
lượng cảnh sát biển tăng cường tuần tra, bảo vệ các tuyến cáp quang
biển có trạm cập bờ tại Việt Nam.
Bộ Công an chỉ đạo công an các tỉnh ven biển điều tra, xử lý nghiêm
đối với những hoạt động khai thác trái phép cáp viễn thông trên biển;
UBND các tỉnh ven biển chỉ đạo tuyên truyền nâng cao nhận thức, giáo
dục pháp luật về bảo vệ công trình viễn thông…
Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng cũng vừa có công văn giao
cho cho Bộ Tài nguyên - Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Bưu chính -
Viễn thông và UBND các tỉnh, thành ven biển nghiên cứu, trình Thủ tướng
Chính phủ ban hành những quy định quản lý việc khai thác, thu mua, buôn
bán các loại phế liệu trên biển nhằm hạn chế việc lợi dụng đánh bắt hải
sản để xâm hại các loại cáp quang trên biển đang được sử dụng.
Ngày 24/5, Bộ trưởng Đỗ Trung Tá đã ký tiếp công văn báo cáo chi
tiết với Thủ tướng Chính phủ và đề xuất những biện pháp xử lý về vấn đề
trộm cắp cáp viễn thông trên biển.
Tuy nhiên, các chuyên gia viễn thông hiện vẫn chưa có biện pháp đủ
mạnh để ngăn chặn nguy cơ tiềm ẩn đối với “huyết mạch” thông tin còn
lại. Bằng chứng là những công văn “cầu cứu” đã được gửi đến các cơ quan
chức năng từ 27/4, nhưng đến 22/5, Bộ đội Biên phòng Bà Rịa-Vũng Tàu
vẫn bắt được 3 tàu cá chở 40 tấn cáp quang “khai thác” được trên biển.
Trước câu hỏi, quả vệ tinh Vinasat được đưa vào sử dụng từ đầu năm
2008 liệu có thay thế được cáp quang trên biển, ông Bùi Thiện Minh
khẳng định: không thể trông đợi vào vệ tinh.
“Vinasat chỉ có tác dụng lớn nhất là phủ sóng vào vùng sâu vùng xa
và dùng để dự phòng. Nó chỉ có dung lượng 720 MB so với đường truyền
hơn 5 GB của Công ty Điện toán và Truyền số liệu VDC (tương đương với
20% đường truyền của VDC). Cáp quang biển vẫn là phương tiện truyền dẫn
hiệu quả nhất” - ông Minh nói.
Về lâu dài, Bộ Bưu chính - Viễn thông đang thúc giục đẩy nhanh tiến
độ xây dựng thêm tuyến cáp quang AAG chạy thẳng từ Việt Nam đi các nước
Đông Nam Á và sang Mỹ đầu tiên với sự tham gia của VNPT, Viettel và
SPT. Tuy nhiên, theo dự kiến, phải đến tháng 10/2008, tuyến cáp này mới
được xây dựng xong.
